Schade
Slachtoffers van strafbare feiten lijden vaak schade. Verschillende instanties zijn betrokken bij de schaderegeling. Ieder met een eigen rol. Lukt het niet om voor de zitting een schaderegeling tot stand te brengen dan kan het slachtoffer nog op andere manieren proberen een schadevergoeding te krijgen.
Schaderegeling
Schaderegeling is het proces waarbij de politie of het Openbaar Ministerie een schaderegeling tot stand proberen te brengen tussen het slachtoffer en de verdachte.
Schadebemiddelaars
Bij de politie en alle parketten zijn één of meerdere schadebemiddelaars aangesteld. De schadebemiddelaar treedt op als tussenpersoon tussen het slachtoffer en de dader en probeert overeenstemming te bereiken over een schadebedrag aan het slachtoffer. Vervolgens probeert hij de verdachte de schade te laten betalen.
De taken van de schadebemiddelaar zijn in hoofdlijnen:
- Het tot stand brengen (bemiddelen, uitvoeren en bewaken) van schaderegelingen
- Het informeren van het resultaat van de bemiddeling aan de officier van justitie, door middel van een verslag schadebemiddeling.
Het onderhouden van contacten met de netwerkpartners slachtofferzorg vanuit een centrale positie in het netwerk.
Politie
Iemand die slachtoffer is geworden van een misdrijf komt doorgaans het eerst met de politie in contact. De politie moet de belangen van het slachtoffer zo goed mogelijk behartigen. Aandacht voor de geleden schade en schadebemiddeling hoort daar ook bij.
Boter-bij-de-vis-zaken
De politie kan, voorafgaand aan de eventuele aangifte, een regeling te treffen tussen de verdachte en de benadeelde. Daarbij wordt de schade door de verdachte direct vergoed. Dit is alleen mogelijk als beide partijen hiermee akkoord gaan. Bij deze zogenoemde boter-bij-de-vis-zaken gaat het om kwesties waarbij er relatief weinig schade is. In overige zaken kunnen schaderegelingen worden opgezet door de schadebemiddelaars van de politie of het Openbaar Ministerie.
Schaderegeling
Een schadebemiddelaar kan proberen om een schaderegeling tussen het slachtoffer en de verdachte tot stand te brengen. Deze schadevergoeding kan buiten de rechtszaak om geregeld worden. Algemene voorwaarden voor het starten van de schadebemiddeling zijn, dat het slachtoffer kenbaar gemaakt heeft dat hij schadevergoeding wenst én dat de verdachte is opgespoord. Pas dan bevordert de politie een regeling van de schade tussen verdachte en slachtoffer.
Op basis van de schadeopgave door de benadeelde in de aangifte, wordt de verdachte geïnformeerd over de omvang van de schade, zonder daarbij een bedrag te noemen. In dienst verklaring staat vermeld of hij bereid is de schade te vergoeden en zo nee, waarom niet. Wil hij wel vergoeden maar kan hij dit niet, dan moet de reden eveneens vermeld worden in het proces-verbaal van verhoor.
De schadebemiddelaar neemt contact op met het slachtoffer om het juiste schadebedrag te kunnen vaststellen. Hij of zij zal aan het slachtoffer vragen of deze gerelateerde rekeningen heeft en of (een deel van) de schade reeds door de verzekeringsmaatschappij is vergoed. Nadat de hoogte van het bedrag is vastgesteld, zal de bemiddelaar de verdachte benaderen. Daarna wordt, als beide partijen dit willen, bemiddeld in de schade. Uit de verklaring van de verdachte moeten blijken of hij bereid is de schade te vergoeden en zo niet, waarom niet. Wil hij wel vergoeden maar kan hij dit niet, dan moet de reden eveneens vermeld worden in het proces-verbaal van verhoor.
De schadebemiddelaar van de politie maakt een verslag schadebemiddeling op. Dit wordt bij het dossier gevoegd.
Als de schaderegeling is gelukt, kan de officier van justitie het volgende doen:
- De officier van justitie kan besluiten om de verdachte niet te vervolgen (dit heet een ‘sepot’). Hij kan daarbij het betalen van een schadevergoeding als voorwaarde stellen. Als de verdachte niet betaalt, wordt de strafzaak toch voortgezet.
- De officier van justitie kan de verdachte voorstellen om een geldbedrag te betalen (dit heet een schikking of een transactie). Als de verdachte het bedrag betaalt, wordt hij niet verder vervolgd. Het betalen van een transactie staat los van de schadevergoeding. Het kan dus voorkomen dat de verdachte een schadevergoeding én een transactie moet betalen.
- De officier van justitie kan de strafzaak voortzetten. In de behandeling kan worden meegenomen dat er afspraken zijn gemaakt over schadevergoeding door de verdachte.
Geen schaderegeling in het voortraject
Is bij de bemiddelaar geen schaderegeling tot stand gekomen of is deze mislukt, dan gaat de zaak door naar het Openbaar Ministerie voor verdere afhandeling. Het slachtoffer heeft dan de mogelijkheid om zich in de strafzaak te voegen of via een civielrechtelijke weg de schade te verhalen.
Slachtofferhulp Nederland kan het slachtoffer ondersteunen bij de schadebemiddeling. De medewerkers helpen bij de vaststelling en onderbouwing van het schadebedrag bij eenvoudige schades en bij het invullen van het voegingsformulier.
Openbaar Ministerie
Wanneer via de bemiddelaar van de politie geen schaderegeling tot stand is gekomen of deze is mislukt, dan gaat de zaak door naar het Openbaar Ministerie voor verdere afhandeling. Ook het OM zal kijken over er toch nog een schaderegeling tot stand kan worden gebracht. Als de officier van justitie van mening is dat er een regeling kan plaatsvinden, gaat de zaak naar de schadebemiddelaar. De schadebemiddelaar moet de verdachte wijzen op de gevolgen die het wel of niet betalen van de schade voor de verdere afhandeling van de zaak kan hebben. Als de verdachte met een schaderegeling instemt en de daarbij gemaakte afspraken nakomt, houdt het Openbaar Ministerie daarmee rekening bij de verder afdoening van de strafzaak. Dit kan de verdachte overhalen om de schade te vergoeden.
Indien het slachtoffer te kennen heeft gegeven schadevergoeding te wensen en de verdachte de schade heeft betaald, houdt het OM daarmee rekening bij de vervolgings- en afdoeningsbeslissing. Als het OM niet tot vervolging overgaat, of als het feit ad informandum wordt gevoegd, deelt het OM dit met opgave van redenen mee aan het slachtoffer.
Het slachtoffer heeft dan de mogelijkheid om via een civielrechtelijke weg de schade te verhalen.
Halt
Halt bemiddelt tussen jonge verdachten en benadeelden. Jongeren die bij Halt aangemeld worden, krijgen de kans om hun daad goed te maken door in hun vrije tijd te werken, de schade te betalen of een andere tegenprestatie aan de benadeelde te leveren. Om de jongere te confronteren met de gevolgen van zijn daden heeft de Halt-afdoening bij voorkeur te maken met het gepleegde delict. Ook kunnen met de jongere en diens ouders afspraken gemaakt worden over de schadebetaling.
Juridisch Loket
Het Juridisch Loket biedt ondersteuning aan het slachtoffer bij bijvoorbeeld de berekening en onderbouwing van de schadevordering. Ook helpt zij bij het invullen en het controleren van de inhoud van de voegingsformulieren. Zij bemiddelen niet tussen de verdachte en het slachtoffer.
Reclassering Nederland
Reclassering Nederland kan de dader stimuleren de schade aan het slachtoffer te vergoeden en meewerken aan het treffen van een regeling tussen de dader en het slachtoffer. Het is ook mogelijk de reclassering te betrekken bij het regelen van de schade indien de dader bij de reclassering cliënt is.